آن شب در آن سیاهی غریبِ همه چیز که در سایه بود و انگار من نبودم و فقط چگونگی وظیفه بودم و هیچ، از بریده‌ی کدام پرده‌ی کنار رفته و کدام در نیمه باز و کدام حرف نگفته بود انگار که پرتوئی یا بگیر باریکه‌ای تابیده بود بر آنجا که تویی و تو هم لب باز کردی با صدایی که از آن تو نبود و یا به گوش‌های من نمی‌رسید از چیزی گفتی که نمی‌دانستم چیست و چگونه است وقتی حتی نمی‌شنیدمش، نمی‌شنیدمشان. و تو باز می‌گفتی و من باز نمی‌شنیدم و باریکه نوری بود در تو و انگار من یک آن خم شدم بر جایی که تو خوابیده بودی و عجیب که کابوس هم نبود و تو حرف می‌زدی از چیزی که من نمی‌شنیدم و باز خم شدم و به گمانم آمد که نه بر تو که در تو خم شده‌ام و به چیزی، کسی، جایی، حالتی یا بگیر نگاه کسی که کارش داری و صدایش نمی‌کنی و بر می‌گردد و نگاهت می‌کند، و تو نگاه هم نمی‌کردی و باز من بر تو و در تو خم شده بودم و رنگ مهتابی رویت چه سرد که من در آن، از آن، به جایی، چیزی، صدایی، یا که بگیر حضوری خیره بودم و تو نمی‌دانستی و از چیزی که جز سایه نمی‌شنیدم، چیزی، حرفی می‌گفتی و من نبودم و مهتابی رویت سرد بود و انگار نقره و چشمانت که آبی بودند و آبی محض و چقدر دوستشان داشتم و دارم حالا هم که نیستند هیچ کدامشان هنوز هم زنده‌اند در من، چون ترسِ بودنم که همیشه‌ی بچگی‌ها بود و نه تو بودی آن روزها و نه کسی می‌توانست باشد و چون همین روزها که باز کسی نمی‌تواند باشد و باشم و بماند. و چقدر دلم می‌خواست مرگ همین بود با چهره‌ی نقره‌ای و چشم‌های آبی که از آن تو نبود و من بر تو و در تو می‌دیدم و می‌لرزیدم و تو چیزی می‌گفتی و من جز سایه‌ای در گوش‌هایم نبود و دستانم وقیحانه در پی چیزی می‌گشت که نبود و رفته بود و من اما در پی‌اش بی‌تابی می‌کردم، چون مرگ که هست و نیست و مرا بی‌تاب می‌کند گاهی...

...

* شاید باید نامش را می‌گذاشتم «بختک» اما نگذاشتم. همین.

کسی را معشوقه نامیدن همیشه برای عشق و معاشقه نیست. گاهی برای حرف هاییست که هیچ کس را جز معشوقه‌ات مهم نیست.

(هرچند گاهی برای معشوقه ات هم مهم نیست!)

اما همیشه برای تو مهم است این حرف ها و چون این حرف ها در خلوت گفته می شوند گمان می‌رود که جزء اسرارند و چون آداب بستر نباید بازگویشان کرد.

اما این حرف‌ها شاید در بستر گفته شود اما حرف های معاشقه نیست. اگر بعد از عشق‌ورزی هم گفته شود باز حرف‌های بعد از عشق‌ورزی نیست، اگر همیشه هم گفته شود باز حرف‌های همیشه نیست.

حرف‌هایی که کسانی برای سایه‌شان می‌گویند و من برای سایه‌ام هم حتی نمی‌گویم. چرا که سایه‌ام هم حتی از آن من نیست.

این حرف‌ها را باید برای معشوقه‌ات بگویی تا احمقانه سر تکان دهد و تو خودت را گول بزنی که فهمید, حال آنکه خودت هم نمی‌فهمی.

آن که از معشوقه بودن فراریست می‌داند که معشوقه‌ها همیشه احمقند حتی اگر خودت باشی.

نقشی که می‌گیری انگار فراتر از خودت است. نقش یکی شدن با کسی که حتی نمی‌دانی چطور باید باشد, از کجا باید شروع شود.

اصولاً در برابر این معشوقه چه باید کرد؟ یا اصولاً چه باید بکند این معشوقه تا کامروا شویم؟ فقط باید سر تکان دهد و تو بفهمی که همه‌ی معشوقه‌های جهان احمقند؟!

اما معشوقه‌ها بهتر از دوستانند. دوستان حتی نمی‌شنوند که چه می‌گویی و چرا. یا ورق‌شان را می‌اندازند، یا تاس‌شان را. گاهی هم استکانی دیگر به خندق بلا سرازیر می‌کنند، و یا در نهایت بستی دیگر می‌چسباند تا برایت از معشوقه‌‌ی خیانت کرده‌شان و زن همسایه‌شان و احتمالاً فقر گریبان‌گیرشان و حسرت‌ها و ....

تا کلامی آغاز کنی با دوستان، موبایل‌شان زنگ می‌زند، شاید هم برایشان پیامی کوتاه از دوستی دیگر و یا معشوقه‌ای نوپا می‌رسد، آن هم با صدایی ناموزون که دلیل همه‌ی حرف‌هایت را از بیخ پاک می‌کند، چون مردانگی آقا محمد خان که از بیخ پاک کردند...

معشوقه اما موبایلش همیشه یا خاموش است یا silent چرا که در غیر این صورت همیشه کسی می‌تواند معاشقه‌شان را نیمه‌کاره بگذارد. پس آن وقت می‌توانی همه‌ی ان حرف‌ها را بزنی و او باز سر تکان دهد و...

و باید دعا کنی به درگاه همه‌ی آن کسانی که به بودنشان اعتقاد داری و اگر نداری اعتقاد پیدا کنی بلکه فرجی شود و معشوقه‌ات چیزی نگوید و دوباره جهان را از نو به هم نریزد. چرا که یک حرف هرچند اندک می‌تواند تو را از تو بپاشاند. چرا که هر چیزی می‌تواند حرف‌های تو را مانند سینه‌های معشوق‌ات بعد از معاشقه، مبتذل کند.

دوستانت اما هنگامی که اخم کرده‌اند که یعنی دقت می‌کنند، دارند به جواب SMS‌شان فکر می‌کنند و تو تا این را بفهمی –حتی اگر یک آن- دیگر باید فقط استکان به هم بزنید و فیلم ببینید و از شیوه‌های جذاب معاشقه صحبت کنید.

شاید مرد همسایه‌ای که هرچند ماه یکبار در راه پله می‌بینی‌اش که دارد کیسه‌های خرید روزانه‌اش را به همراه تن خسته‌اش، با کاهلی بالا می‌کشد، وقتی چیزی می‌گویی بیشتر دقت کند تا شاید جوابی در خور –که تو هیچ دوستش نمی‌داری- بزند، اما جواب‌های تو، هرچه هم گفته باشی، همان «سلامت باشید» و «روز بخیر» و «در خدمت باشیم» همیشه است و مهم نیست که تو پیشترش سلام داده باشی و یا  فحش.

معشوقه اما امروز و امشب را برای تو گذاشته است. نه قرار است جایی برود نه کسی بیاید، نه تاسی بریزد. پس آنقدر مجال دارد که سر تکان دهد وقتی تو به سختی از آنچه نمی‌دانی چیست حرف می‌زنی.

زن همسایه‌ی رمان ایرانی هم با این‌که می‌تواند در کنارت چند لحظه‌ای نفس نفس بزند اما همیشه دیرش است و همیشه سایه‌ی مرگ در کمین. آنقدر که مجالی برای بالا کشیدن هیچ چیز نیست و فقط باید دوید و همین.

معشوقه می‌داند امشب یا امروز همین است که هست و حتی خیال خیانت در این زندان راهی ندارد... پس گوش می‌کند، چنان که انگار از معاشقه‌ای دیگر می‌گویی.

دنیای مجازی اینترنت اما تنها ابتنذال روزانه‌مان را افزوده است. آنکه صادقانه و در خلوت برایش می‌نویسی hotmail و gmail‌‌اش را چک می‌کند، و لابلای حرف‌هایت دست‌کم چهار سایت مختلف را باز می‌کند و احتمالا کار دیگری هم می‌کند! و مهم هم نیست که این را با چشم‌های خود ببینی یا نه، همین که امکانش هست باز حرف‌هایت را چون مردانگی آقا محمد خان می‌خشکاند.

معشوقه‌ای که می‌ترسد از دستت بدهد اما همیشه ساکت است و گاهی، فقط گاهی، سری تکان می‌دهد و همین. خوب می‌داند که با هر حرفی می‌تواند در چشم‌هات به یک ابله تبدیل شود و حرف‌هایت چون مردانگی همه‌ی مردها بخشکد... پس کمی در چشم‌هایت نگاه می‌کند و نفسی عمیق می‌کشد و به ابعاد اتاق می‌نگرد بلکه بفهمد معنای این مزخرفاتی که می‌گویی چیست.

...هر روز عابرانی خسته از راهی دور می‌آیند میان این سنگ‌هایی که منم، و آبی خنک و باز می‌روند راه‌های باز آمده‌‌شان را و باز سنگ‌های خانه و کاسه‌ای سفالی و دستی که تکان می‌دهم.

نویسندگان راویان «زندگی» اند.

راویان چیزی که از آن هیچ سهمی ندارند.

عذاب نشستن و نوشتن چون درد ساعت‌ها در جلسه‌ای نشستن با میخچه‌ای در ماتحت است.

ای کاش می‌شد ننوشت یا دست کم عذاب نوشتنش را تاب آورد زنی را که دست بر صورت گذاشته و می‌خواهد چیزی بگوید و مرد می‌ترسد و مدام حرف می‌زند و چای می‌آورد و لودگی می‌کند و زن باید بگوید و مرد می داند که تاب نخواهد آورد و بغض می‌کند.

جهان با چند کلمه بوجود آمده و با چند کلمه نابود می‌شود.

مرد این را می‌داند زن اما تاب جهان را به تنهایی نمی‌آورد. باید چیزی بگوید هرطور که باشد. حتی وقتی مرد از روزهایی پر از زندگی می‌گوید و عطر گل‌ها و بچه‌ای که با دست‌هایی کوچک شلوار خاکی شده‌اش را می‌تکاند و بادی که از میان انگشتان سر می‌خورد، باز زن اصرار می‌کند تا از آن ذره‌ی مذاب که می‌خورد و پایین می رود چیزی بگوید. مرد مستعصل سرش را می‌گیرد و زن دهانش را جلو می‌آورد و نفسی عمیق می‌کشد و لب‌هایش را باز می‌کند و من یاد همه‌ی کارهای نیمه‌کاره‌ام می‌افتم و بلند می‌شوم و به آشپزخانه می‌روم. لابد باید از لیوان‌ها شروع کنم، شاید هم از بشقاب‌ها، شاید هم سیگاری بگیرانم. کسی چه می‌داند.

«دل‌ام کپک زده، آه

که سطری بنویسم از تنگی‌ی دل...»*

بهار هم می‌آید به عادت و تکرار هر ساله‌اش، و من به مرگ می اندیشم که با حضورش بطالت این روزها را از پی‌هم....

«کاش دل‌تنگی نیز نام کوچکی می‌داشت»*

* شاملو

این سال هم مثل سال های پیش مبارک...

لابد.

گاهي بايد حرفي بزني، اما هيچ حرفي نداري. مثل وقتي كه دوستي را سال‌هاست نديدي و گوشه‌اي مي‌نشيني و «خب ديگر چه خبر؟»

و مگر چه خبري مي‌تواند باشد؟ «هيچ، سلامتي»

و حالا هم كه چيزي نمانده به يك‌سالگي وبلاگ و بيست و هشت سالگي خودم، باز نه حرفي هست نه حديثي.

شايد هم هست، اما تا جنازه را به خانه برساني نه از خودت چيزي مي ماند نه از حرفت.

شايد بايد سكوت كرد مانند وقتي كه مي‌خواهي درباره‌ي نادانسته‌اي صحبت كني، اما آخر چطور مي‌شود مقابل اين روزها كه مي‌گذرند سكوت كرد، حتي اگر حرفي نباشد؟

توضيح: مزخرف زير، يكي از مجموعه مزخرفاتي‌ست كه براي يك راديوي بيگانه نوشته بودم. ولي از آنجايي كه معلوم شد همكاري با آنها در اينجا معني‌هاي خيلي بد و خطرات خيلي زياد دارد، از خيرش گذشتم. حالا هم كه حوصله‌ي نوشتن هيچ مزخرف ديگري را ندارم همين را مي‌گذارم اين پايين.

«اول سراغ یهودیان رفتند؛
من یهودی نبودم، اعتراض نکردم.
سپس به لهستان حمله کردند؛
من لهستانی نبودم، اعتراض نکردم.
آنگاه لیبرال ها را تحت فشار قرار دادند؛
من لیبرال نبودم، اعتراض نکردم.
بعد از آن، نوبت به کمونیست ها رسید؛
من کمونیست هم نبودم، اعتراض نکردم.
.... و سرانجام سراغ من آمدند؛
هرچه فریاد کردم و کمک خواستم، کسی باقی نمانده بود که اعتراض کند.»

"برتولت برشت

پي نوشت: اين شعر را دوست عزيزم آريا دجال انتخاب كرده و فرستاده بود من هم آنقدر خوشم آمد كه با اجازه‌ي او و آقاي برشت گذاشتم‌اش همين‌جايي كه مي‌بينيد.

صدای من حالا شده شبیه صدای کسی، در فراق معشوق از دست رفته.

اصلاً مگر غم فراق احمقانهء معشوق چقدر درد آور است که من این غدهء چرکین را به آن تشبیه کنم؟

منی که تا دسته در این زهرآب فرو رفته‌ام.

تا دسته مرده‌ام!

اما مگر چه می‌توانم بنویسم؟ هیچ.

پیرامونم سوگواران کارناوالی بلاهت آمیز، با پرهای قرمز و سبز، رقصان، می‌گذرند این روزها. بی‌آنکه بدانند زندانیان به خاطر خیلی کوچک‌تر از آن پر... و اینان باز حماقت‌ها را از سر می‌گیرند.

چه باید نوشت آخر؟!

چقدر جایی در اعماقم تیر می‌کشد. انگار که باید بگذرد و ... نمی‌گذرند این روزهای سیاه کپک زده.

نه، شاید نشود چیزی نوشت.. خطی حتی.

با این حال این سکوت موزیانه، بدتر از دسته‌های ابلهانهء رقصان میان کوچه‌هاست...

برای بهرام میم عزیز[1]

همیشه فکر می‌کنم خیلی‌ها خیلی بیماری‌ها را نداشتند اگر چه می‌شد؟

که بودند اصلاً؟ و در کجا و چه‌کسی می‌شناختشان؟

نمی‌دانم، مثلا نیچه، یا ونگوگ، یا یکی از این همین‌ها که می‌شناسیم گاهی.

و فقط روان‌شناسان و روانکاوان در برابر این حرف می‌گویند هنرمند بودنشان بخاطر بیماری‌شان نیست.

فقط آن‌هایی که کلی درس‌خوانده‌اند و زحمت کشیده‌اند و می‌کشند تا همه‌ی انسان‌ها را به هم شبیه کنند، از این دست حرف‌ها می‌زنند.

و به‌گمانم این حقیقتی‌ست که باید بپذیریم همه‌مان. و بدانیم از آن انسان سالمی که منظور روان‌شناسان است همیشه کمی فاصله داریم.

و شاید همین تفاوت‌هاست که باعث ماندن و بوجود آمدن خیلی چیز‌ها می‌شود... شاید هم نه!

اما شقّ دیگر داستان منم با دلی پر، از این آدم‌ها و زندگی‌ها و دنیا و خودم.

که گاهی ترس‌ها و دلهره‌ها و نمی‌دانم چه‌هایم را، که از حد می‌گذرد، می‌آورم این‌جایی که هست تا هم گفته باشم‌شان هم نه.

همچنین تجربه‌ی نچندان بلند مدت من در محضر استادید دانشگاه و استادید چندید کلاس داستان‌نویسی مرا قانع کرده که ایشان هرازگاهی چیزی ملکه‌‌ی ذهنشان می‌شود و هربنده خدایی که چیزی برایشان بخواند را فقط از آن دیدگاه ملکه نقد می‌کنند و بس. حالا گاهی این ملکه «شخصیت جذاب» است، گاهی «زبان شاعرانه»، و گاهی «پُزهای روشن‌فکرانه‌‌ی ایرانی!»

اما من همیشه در پی مجالی‌ام تا بنویسم چیزهایی که دلم می‌خواهد. چیزهایی که مدت‌ها فاصله دارد از این دردهای به ظاهر حقیر.

«اینک گورستانی که آسمان از عدالت ساخته است!

دریغا ویرانِ بی‌حاصلی که من‌ام!»

احمد شاملو                                                                                                                        

زایش ما در لجن بوده، نه در آب، یا خاک.

کرانه‌های جهان هم خیلی پیشتر از آنجایی که مائیم تمام شده، و خیلی پیشتر از آن‌که به دنیا بیاییم، خیلی پیشتر از آن‌که نطفه‌ای شویم مرده‌ایم.

رنگ‌دانه‌های سیاهی از ماست. عفونت از ریه‌هایمان معنی می‌یابد، گنداب از بذاق‌مان...

که اگر غیر از این می‌بود، آدمی و آزادیش در این مرداب، ارزشی بیشتر داشت.